İsnad Kelimesinin Anlamı

Sözlükte “dayanmak, yaslanmak, itimat etmek” anlamındaki Arapça “sened” (سَنَد) kökünden türeyen isnad; “temellendirmek, dayamak; sözü söyleyenine kadar ulaştırmak, bir sözün ya da rivayetin geliş yolunu haber vermek, ilk kaynağa kadar götürmek” anlamlarına gelmektedir.

“Sözünün senedi nedir?” örneğinde olduğu gibi, sözün kaynağını sorgulamak ve belirtmek için kullanılan bu kavram, akademik yazımda atıf veya alıntı yapılan kaynağı göstermek için geliştirilen sisteme marka adı olarak seçilmiştir.

Tarihteki Kökler

Atıf yapma ve bilginin kaynağını belirtme (isnad) geleneği İslam dünyasında 1./7. yüzyılın sonlarından itibaren Hz. Peygamber’den aktarılan sözlerin doğruluğunu teyit etmek amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Sonrasında fıkıh, tarih ve diğer alanlardaki eserlerde bu uygulama sürdürülmüştür. Batı dünyasında benzer uygulamalar ise 10./16. yüzyılın ortalarından itibaren dinî metinlerde, ardından tarih ve diğer alanlardaki eserlerde görülmeye başlamıştır. İslam kültür mirasındaki bu öncülüğe bilim tarihçisi Prof. Dr. Fuat Sezgin şu sözlerle dikkat çekmiştir: “Arapça tarihsel eserlerde karşılaşılan rivayet zincirleri (isnad) pekâlâ günümüz kitaplarındaki gibi kaynaklara işaret olarak kabul edilebilir.” (Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik, 2015, 1/6)

Neden İSNAD Adı Seçildi?

Türkiye merkezli yayın yapan ilahiyat alanı dergilerindeki editörlerin %70,4’ünün oyuyla “İSNAD” adı, yeni atıf sisteminin marka adı olarak seçilmiştir. Bu seçim, sistemin hem akademik kaynak gösterme ile olan kavramsal bağını hem de İslam-Türk kültür geleneğiyle köklü ilişkisini yansıtmaktadır.

Marka Bilgileri