6.1. Hadis (“Kitâb Adı”, Bâb No. Sistemi)

Buhârî, Ebû Dâvûd, İbn Mâce, Tirmizî, Nesâî ve Dârimî’nin hadis kitaplarından biri kaynak gösterilirken ilk geçtiği yerde baskı bilgisi ve sonrasında “Kitap Adı” ve Bâb numarasına yer verilir. İstenmesi hâlinde parantez içinde hadis numarası da yazılabilir.

İlk Geçtiği Yerde Yazar Adı Soyadı, Hadis Kitabının Adı, nşr. Neşredenin Adı Soyadı (Basım Yeri: Yayıncı, Basım Yılı), “Kitâb Adı”, Bâb Numarası (No. Hadis Numarası).
Örnek Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail el-Buhârî, el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ, nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr (b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 1422/2001), “Menâḳıb”, 24 (No. 3437).
Sonraki Geçtiği Yerde Yazar Soyadı, “Kitâb Adı”, Bâb Numarası (No. Hadis Numarası).
Örnek Buhârî, “Menâḳıb”, 24 (No. 3437).
Kaynakçada Yazar Soyadı, Yazar Adı. Hadis Kitabının Adı. nşr. Neşredenin Adı Soyadı. x Cilt. Basım Yeri: Yayıncı, x. Basım, Basım Yılı.
Örnek Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001.
  • Zotero gibi programlara yazar adı kaydedilirken Soyad, Ad şeklinde kaydedilir. Arap müelliflerin isimleri kaydedilirken Yazar Adı alanına “Künyesi Adı Nisbesi Lakabı”, Soyadı alanına ise “Meşhur Adı” yazılır.

    Örnek: Soyad, Ad

    Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed el-

    Kādîhan, Fahreddîn Hasan b. Mansûr el-Özkendî

  • EndNote’da atıf oluşturulurken “Sayfa Numarası (Pages)” alanına, Zotero’da ise “Kitap (book)” alanına“Kitâb Adı” ve Bâb Numarası elle yazılır. Kitâb adlarını programa ayrı ayrı kaydetmeye gerek yoktur. Aynı hadis kaynağına ikinci kez atıf yapıldığında program dipnot bilgisinin Yazar Meşhur Adı kısmını otomatik oluşturur; Kitâb Adı ve Bâb Numarası “Menâḳıb”, 24 şeklinde sayfa numarası yazılıyormuş gibi elle yazılır. Sonuçta dipnot bilgisi Buhârî, “Menâḳıb”, 24 olarak yazılmış olur.

  • EndNote ve Zotero gibi programlara bu türde bir yayın kaydedilirken örneklerde “x” ile belirtilen “Cilt Sayısı/Number of Volumes” ile “Basım/Edition” alanlarına, rakam ile cilt ve baskı sayısı yazılır.
  • Was this page helpful?

    “6.1. Hadis (“Kitâb Adı”, Bâb No. Sistemi)” hakkında 42 yorum var.


      1. Hadis kaynaklarına atıfta, kitabın hangi sistemi kullandığına bakılır, ona göre kaynak gösterilir: https://www.isnadsistemi.org/guide/isnad-dipnotlu/6-hadis-kaynaklari/
        6.1. Hadis (“Kitâb Adı”, Bâb No. Sistemi)
        6.2. Hadis (“Kitâb Adı”, Hadis No. Sistemi)
        6.3. Hadis (Cilt/Sayfa No. Sistemi)
        6.1. Hadis (“Kitâb Adı”, Bâb No. Sistemi)
        6.2. Hadis (“Kitâb Adı”, Hadis No. Sistemi)
        6.3. Hadis (Cilt/Sayfa No. Sistemi)
        Çeviri ise ayrıca MÜTERCÜM ADI belirtilir: https://www.isnadsistemi.org/guide/isnad-dipnotlu/2-kitap/2-7-kitap-ceviri/

    1. merhaba hocam makalede geçen bir hadisi alıntıladığımız da o hadisin kaynakçasında neşreden bulunmuyorsa şu şekilde bir dipnot hatalı mıdır: Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail el-Buhârî, el-Câmiu’s-sahîh, (Beyrut: 1991), “Tevhid”,36.

    2. Hocam isnad sistemini zotero üzerinden kullanıyoruz. Elle eklediğim Arapça kitaplarının isimlerinde kelimenin ilk harflerini dipnotta büyük gösteriyor (Et-Tabakâtü’l-Kübrâ) gibi. Halbuki doğrusu et-Tabakâtu’l-kübrâ’dır değil mi? Bu nasıl halledilebilir?

      1. Muhtasar eserler ayrı bir telif türüdür. Tek yazarlı telif kitap gibi atıf yapabilirsiniz.
        İbnü’n-Nâzım, el-Miṣbâḥ fi’ḫtiṣâri’l-Miftâḥ…

    3. Hocam zotero programında eser isimlerindeki transkripsyon işaretlerini atadığımız tuşlarla yapamıyoruz. Bundan dolayı önce worde yazıp daha sonra kopyalayıp zoteroya aktarıyoruz. Acaba siz de aynı sorunu yaşıyor musunuz veya bir çözüm yolu var mı?

    4. s.a
      Kütüb-i Sitte’yi Zotero’da dipnot verirken Sonraki Geçtiği Yerde (Buhârî, “Menâḳıb”, 24) değil de (Buhârî, el-Câmi’, “Menâḳıb”, 24) şeklinde geçiyor. Bunu bir türlü yapamadım. Tşk ederim

      1. Bunu ben de merak ediyorum. Ben kısa başlık olarak “Sahîh” yazmayı tercih ettim. Böylece (Buhârî, Sahîh, “Menâḳıb”, 24) oluyor. Çözüm bulan olursa buraya yazsa iyi olur. Ya da yetkili arkadaşların başka bir tavsiyesi varsa… Herkese iyi çalışmalar.

        1. dipnota sayfa eklerken ikinci kez açılan zotero sekmesinde sayfa, ayet vs. seçeneklerinden ilk kitap seçeneğini seçersek sonraki geçtiği yerde eser adını vermiyor.

    5. Buhari, Tirmizi gibi veya başka diğer hadis kitaplarını kaynak gösterirken thk.(tahkik eden)’li olanları nasıl kaynak göstereceğiz? Tahkik sistemine göre mi hadis kaynağı gibi mi?

      1. Tahkik veya neşir eserin ilmi yayın türüdür. Hadis kitapları tahkik edilerek yayımlanmış ise muhakkik adı belirtilir. Hadis atıflarında aşağıdaki üç seçenekten biri, hadisin yer aldığı kaynağa göre tercih edilir:
        6.1. Hadis (“Kitâb Adı”, Bâb No. Sistemi)
        6.2. Hadis (“Kitâb Adı”, Hadis No. Sistemi)
        6.3. Hadis (Cilt/Sayfa No. Sistemi)

        örnek:
        Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001. BU ESER TAHKİK EDİLMİŞ OLSAYDI thk. yazılacaktı.

    6. Hocam internet ortamından alınan, güvenilir bir internet sitesinden alınan hadisleri web ortamını belirterek nasıl kaynakçada gösterebiliriz?

    7. Hocam mesela kaynakçada şöyle bir eser oluşturduk.
      Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc. Sahîḥ-i Müslim. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâki. 5 Cilt. Kâhire: Dâru ihyâ’l-kütübi’l-Arabiyye, ts..
      Burada sondaki ts. mi olmalı yoksa ts.. mı olmalı? Yani tek nokta mı iki nokta mı?

    8. tahkikle neşir aynı mı kitapta neşir değilde tahkik eden bilgisi var neye göre vereceğiz dipnotu neşir geçmiyor arapça kaynaklarda

      1. Bir nüshanın yayımlanması neşir, birden fazla nüshanın karşılaştırma yapılarak farkları belirtilerek yayımlanması tahkiktir. Önsöz gibi giriş kısmında bu durum belirtilir, metne bakıldığında da anlaşılır.

      1. Kaynak göstermenin amacı başkalarının ilgili veriye kolay ulaşabilmesidir. Bunun için alanda kabul gören baskısı tercih edilebilir Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes el-Asbahî İmam Mâlik, el-Muvaṭṭaʾ, nşr. Abdüvehhâb Abdüllatîf (Kahire: y.y., 1382/1962), “Sadaka”, 12. şeklinde. Özel sebeplerle özel baskı kullanılacaksa ona uygun veriye ulaşmayı sağlayacak sayfa numarası ile yazılabilir.

    9. Hadis eserlerinde “sonraki geçtiği yerde eser ismi yazılmıyor.” diye itiraz geldi. Ancak burada sonraki geçtiği yerde eser adı gözüküyor.

      1. Buhârî, Ebû Dâvûd, İbn Mâce, Tirmizî, Nesâî ve Dârimî’nin hadis kitaplarından biri kaynak gösterilirken sonraki geçtiği yerlerde eser adı kullanılmaz. Ör. Buhârî, “Menâḳıb”, 24 (No. 3437).

    10. Zotero Ebu Davud ve İbn Mace’yi ilk geçtiği yerde böyle veriyor. Bu doğru mu?
      Ebû Abdillâh Muhammed İbn Mâce, Sünenü İbn Mâce, thk. Muhammed Fuâd b. Abdilbâkī (Kahire: Dârü İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye – Faysal Îsâ el-Bâbî el-Halebî, ts.)
      Süleymân b. el-Eş‘as es-Sicistânî Ebû Dâvûd, Sünenü Ebî Dâvûd, thk. Muhammed Muhyiddîn b. Abdilhamîd (Sayda – Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, ts.).
      İbn Mace ve Ebu Davud nereye gelmeli?
      Birde bu kısmı sanırım manuel ekliyoruz değil mi ? Zoteroda bu nereye giriliyor? “Menâḳıb”, 24 (No. 3437).

    11. Hocam hadis kitaplarının adlarını bu şekilde bulmak çok zor: “Menâḳıb”
      Dia’dan bakıyorum ama çok vakit alıyor. Bunun kestirme bir yolu yok mu? Hepsinin topluca bulunduğu bir yer bulamaz mıyız ya da?
      Bir de birçok cildinden yararladığım bir kitabın mukaddimesinden yaptığım alıntıyı dipnotta nasıl belirteceğim? Aynı cilt numarasındaki gibi mi?: Şâtıbî, el-Muvâfaḳāt, Mukaddime/75
      Bir de bir kaynağın aynı dipnotta birden fazla sayfasını vereceksek böyle yazılıyor değil mi ?: Şâtıbî, el-Muvâfaḳāt, 3/75, 76; 4/59, 60

      1. Hadis eserlerinin üst bilgilerinde genelde kitap ve bab isimleri yazılıdır. Ciltlerin mukaddime, giriş, ek gibi özel bir adı varsa cilt numarası ile aynı mantıkta bu özel isim kullanılır. Ör. Ek/75.

    12. Hocam İbn Mace’nin iki farklı eserinden dipnot verdim. Tahkik edenleri farklı bu durumda nasıl dipnot vereceğiz? Farklı eseri olduğunu sonraki geçen yerlerde belirtmek gerekiyor mu ? Yoksa ikisinde de ilk geçtiği tam adı verip sonraki yerlerde bab no şeklinde vermeye devam mı edeceğiz?
      Birde Ahmed b. Ömer el-Kurtubi’nin Müfhim adlı şerh çalışmasında nasıl dipnot vereceğiz herhangi bir kitap gibi mi sayılıyor? İçinde hadis no da olduğu için emin olamadım. Cilt sayfa ve hadis no sistemine göre hadis kitabı gibi mi yazmamız gerekiyor? Bir sayfasında peşpeşe gelen birkaç hadisine atıf yapmıştım 145-150 şu şekilde. Onu ayırıp her bir hadis numarasına atıf mı yapmalıyım?
      Alimlerin ilk geçtiği yerde vefat tarihlerini veriyoruz. Modern dönemde vefat edenlerin vefatını nasıl veriyoruz? Diada çağdaş dönem alimi şu şekilde verilmiş (1874-1956). Sadece (ö. 1956) miladi tarih mi yazacağız. Vefatı bilinmediğinde yazım şekli nasıl (ö. ?) bu şekilde mi veriyoruz? Peygamberlerin vefatı da mı veriliyor. Hz. Peygamber ilk geçtiği yerde Hz. Peygamber olarak geçiyorsa vefat tarihi orada mı verilmeli? Ayetlerin içinde geçen peygamber isimlerinde de mi vefat tarihi verilecek? Ayet içine müdahale edilmiyor mu?

      1. – Aynı eserin farklı tahkikleri, farklı baskıları, farklı çevirilerinin kullanılması durumunda eserin kısa isminde parantez içinde belirtmek gibi uygun bir şekilde bu farklılık belirtilir.
        – İSNAD Atıf Sistemi yalnızca
        Kütüb-i Sitte olarak bilinen hadis kaynaklarına özel Concordance ile yaygınlaşan tarzda atıf usulleri benimsemiştir. Bir kaynakta hadislerin numaralandırılmış olması önemli değildir, Kütüb-i Sitte dışındaki hadis kaynaklarına kitap, kitap bölümü gibi kaynağın özelliklerinde göre sayfa numarası esas alınarak atıf yapılır.
        – Vefat tarihi yazılırken ölüm tarihi esas alınır. Yirminci yüzyıl öncesi tarihlerde vefat tarihi Hicrî tarih olarak da belirtilir. Vefat tarihi bilinmiyorsa herhangi birşey yazılmaz. Özellikle çağdaş dönemlerde yaşamış şahıslar için vefat yerine biliniyorsa tarihler (doğum-ölüm) formatında yazılabilir.
        – Peygamber isimlerinde vefat tarihi yerine saygı ibaresi kısaltması eklenir. Ayetlerin içinde geçen peygamber isimlerine herhangi bir ilave yapılmaz.

    13. Hocam kusura bakmayın yanlışlık yapmayayım diye tekrar yazıyorum ama sonraki geçtiği yerlerde bu şekilde mi vereceğim?:
      İbn Mâce, (thk. Şuayb el-Arnavût vd.) “Ṣıyâm”, 33 (No. 1716)
      İbn Mâce, (thk. Muhammed Fuâd b. Abdilbâkī,) “Ṣıyâm”, 33 (No. 1716)

      1. Eser adının kısaltmasının yanına parantez içinde, diğer eserlerden ayrıştırılması sağlayacak uygun bir ibare eklenmesi yeterlidir. Buraya eklenecek ibare kısa olabilir. Zotero benzeri programlar kullanılıyorsa belirtilen örnek eser için kısa ad alanına İbn Mâce (thk. el-Arnavût) benzeri uygun bir ibare yazmak yeterli olabilir. Soruda verilen örnek eserler için doğru kullanım:
        1. İbn Mâce (thk. Şuayb el-Arnavût vd.), “Ṣıyâm”, 33 (No. 1716)
        2. İbn Mâce (thk. Muhammed Fuâd b. Abdilbâkī), “Ṣıyâm”, 33 (No. 1716)

    Bir yanıt yazın

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir